در سال ۲۰۲۶، ایتالیا به یکی از پرطرفدارترین مقاصد تحصیلی برای دانشجویان ایرانی تبدیل شده است. بر اساس آمارهای رسمی و گزارشهای مختلف (از جمله وزارت دانشگاه و تحقیقات ایتالیا و تحلیلهای مهاجرتی)، تعداد دانشجویان ایرانی در دانشگاههای این کشور از حدود ۴۲۰۰ نفر در سال ۲۰۲۰ به بیش از ۱۳٬۰۰۰ نفر در سال ۲۰۲۴ رسیده و رشد ۲۱۱ درصدی داشته — بالاترین نرخ رشد در میان مقاصد اصلی دانشجویان ایرانی. پیشبینیها نشان میدهد این عدد در سال تحصیلی ۲۰۲۵–۲۰۲۶ و ۲۰۲۶–۲۰۲۷ به راحتی از مرز ۱۵٬۰۰۰ تا ۲۱٬۰۰۰ نفر عبور کند. اما چرا دقیقاً ایتالیا اینقدر برای ایرانیها جذاب شده؟ در ادامه به مزایای کلیدی و چالشهای واقعی (از زبان دانشجویان و آمار ۲۰۲۶) میپردازیم. تحصیل در ایتالیا
مزایای اصلی انتخاب ایتالیا توسط دانشجویان ایرانی
- بورسیه استانی (DSU) — تقریباً تحصیل رایگان یا بسیار کمهزینه این مهمترین دلیل است. بورسیه استانی ایتالیا (Diritto allo Studio Universitario) بر اساس وضعیت مالی خانواده (نه معدل یا رزومه قوی) اعطا میشود.
- مبلغ سالانه: معمولاً ۵۲۰۰ تا ۸۰۰۰ یورو (بسته به استان و ISEE پارافیکاتو).
- پوشش کامل شهریه دانشگاه (حتی در دانشگاههای برتر مانند پلیتکنیک میلان، ساپینزا رم، بولونیا).
- کمکهزینه مسکن، غذا (در منوی دانشگاهی) و بیمه. بسیاری از دانشجویان ایرانی با درآمد خانوادگی زیر ۲۳٬۰۰۰ یورو (تقریباً همه متقاضیان ایرانی) این بورسیه را کامل میگیرند. نتیجه: هزینه تحصیل و بخش بزرگی از زندگی ماهانه صفر یا نزدیک به صفر میشود — چیزی که در آلمان، کانادا یا انگلیس تقریباً غیرممکن است.
- پذیرش نسبتاً آسان دانشگاهها (حتی با معدل متوسط) دانشگاههای دولتی ایتالیا نرخ پذیرش بالایی برای دانشجویان بینالمللی دارند (اغلب بالای ۶۰–۹۵٪ در رشتههای غیررقابتی).
- پلیتکنیک تورین: نرخ پذیرش ~۹۵٪
- دانشگاه باری: ~۹۰٪
- حتی برای رشتههای مهندسی، هنر، طراحی و برخی رشتههای علوم انسانی، معدل زیر ۱۵ هم شانس خوبی دارد. برنامههای انگلیسیزبان در مقطع ارشد و دکتری بسیار زیاد شده (بیش از ۱۰۰۰ برنامه در ۲۰۲۶).
- هزینه زندگی قابل مدیریت در مقایسه با سایر کشورهای اروپایی
- میانگین هزینه ماهانه دانشجو (با بورسیه): ۴۰۰–۷۰۰ یورو (در شهرهای کوچکتر مانند بولونیا، پادوا، سیهنا حتی کمتر).
- مسکن دانشجویی: ۲۵۰–۴۵۰ یورو (با کمک DSU اغلب رایگان یا نیمهرایگان).
- غذا، حملونقل و تفریح: بسیار ارزانتر از آلمان یا فرانسه. دانشجویان ایرانی معمولاً با ۴–۵ هزار یورو اولیه وارد میشوند و بعد با کار پارهوقت (۲۰ ساعت در هفته مجاز) و بورسیه ادامه میدهند.
- کیفیت دانشگاهها و رتبهبندی جهانی ایتالیا میزبان قدیمیترین دانشگاه جهان (بولونیا) و چندین دانشگاه تاپ ۲۰۰–۵۰۰ QS است: پلیتکنیک میلان (رتبه ~۱۱۰–۱۵۰)، ساپینزا، پادوا، تورین. رشتههای قوی برای ایرانیها: مهندسی (بهخصوص مکانیک، عمران، خودرو)، معماری و طراحی، هنر، پزشکی (با آزمون IMAT)، علوم انسانی.
- فرهنگ، غذا، آبوهوا و کیفیت زندگی زندگی در رم، میلان، فلورانس یا ونیز برای بسیاری از ایرانیها رویایی است. آبوهوای مدیترانهای، غذای فوقالعاده (پیتزا، پاستا، ژلاتو)، تاریخ و هنر در هر کوچه، و حس «لا دولچه ویتا» (زندگی شیرین) باعث میشود دانشجویان احساس غربت کمتری کنند.
- امکان کار پس از تحصیل و مسیر اقامت پس از فارغالتحصیلی، ویزای جستجوی کار ۱ ساله (convertible به اقامت کاری) وجود دارد. بازار کار در شمال ایتالیا (میلان، تورین) برای مهندسان و متخصصان IT نسبتاً خوب است.
چالشها و معایب واقعی (۲۰۲۶)
هرچند مزایا زیاد است، اما دانشجویان ایرانی چالشهای جدی هم گزارش میدهند:
- تأخیر و سختی ویزای تحصیلی (Type D) سفارت ایتالیا در تهران یکی از شلوغترین سفارتخانههای شینگن برای ایرانیهاست. در سالهای اخیر، وقتدهی ویزا متریک گاهی ۶–۱۲ ماه طول میکشد. حتی با پذیرش و بورسیه، ریجکت ویزا یا تأخیر زیاد رایج است (بهخصوص در ۲۰۲۴–۲۰۲۵ گزارشهای زیادی وجود داشت).
- بازار کار ضعیف برای خارجیها پس از تحصیل نرخ بیکاری جوانان در ایتالیا بالاست (~۲۰–۳۰٪). یافتن کار تماموقت برای غیراروپاییها سخت است؛ زبان ایتالیایی (حداقل B2) تقریباً الزامی است. بسیاری پس از ۱ سال ویزای جستجوی کار، مجبور به بازگشت یا رفتن به کشور دیگر میشوند.
- مسکن و هزینه اولیه بالا در میلان و رم، پیدا کردن مسکن دانشجویی ارزان سخت است (حتی با بورسیه). هزینه اولیه (ودیعه، حمل وسایل، بیمه) گاهی ۳–۵ هزار یورو میشود.
- زبان ایتالیایی و ادغام اجتماعی اکثر کلاسها (بهخصوص کارشناسی) به ایتالیایی است. یادگیری زبان برای زندگی روزمره، کار پارهوقت و ارتباط با محلیها ضروری است. برخی دانشجویان احساس انزوا میکنند.
- بوروکراسی سنگین تمدید پرمیسو دی سوجورنو (اقامت)، ثبتنام بورسیه سالانه، ISEE پارافیکاتو و امور اداری دانشگاهها زمانبر و پیچیده است.
نتیجهگیری: آیا ایتالیا هنوز ارزش انتخاب دارد؟
بله — بهخصوص در ۲۰۲۶ — اگر اولویت شما تحصیل کمهزینه یا رایگان در اروپا با پذیرش آسان باشد، ایتالیا همچنان یکی از بهترین گزینهها برای دانشجویان ایرانی است. بورسیه DSU، رشد سریع تعداد دانشجویان ایرانی (از ۴ هزار به بیش از ۱۳ هزار در چند سال) و برنامههای انگلیسیزبان، این کشور را به مقصدی «واقعبینانه» تبدیل کرده است.
اما اگر هدف اصلی شما کار و اقامت دائم سریع پس از تحصیل باشد، شاید آلمان، هلند یا کانادا گزینههای بهتری باشند. بسیاری از دانشجویان ایرانی ایتالیا را به عنوان «پل» استفاده میکنند: تحصیل ارزان → مدرک اروپایی → ادامه مسیر در کشور دیگر.
